Zbieranie jagód czy poziomek to sposób na relaks, a także na pyszne przetwory na jesień. Co warto wiedzieć o najcenniejszych darach natury?

Owoce prosto z lasu kuszą niepowtarzalnym smakiem i aromatem. Może nie są aż tak dorodne jak te z ogrodów i specjalnych upraw, za to rosną bez nawozów, środków ochrony roślin i są idealnie świeże.

DZIKIE MALINY
Mają zdecydowanie mocniejszy i „bogatszy” aromat niż maliny ogrodowe. Mogą być doskonałym składnikiem letnich deserów, ale – jeśli jest taka możliwość – warto też przygotować z nich sok lub dżem. Wprawdzie owoce te są wyjątkowo delikatne i nietrwałe, więc nadają się na przetwory (i do jedzenia) tylko w dniu zbioru, ale w tym przypadku pośpiech się opłaca. Leśnym malinom przypisuje się działanie lecznicze: przeciwgorączkowe, wykrztuśne, napotne, moczopędne, wzmacniające i oczyszczające. Zrobiony z nich sok zawiera naturalny kwas salicylowy, dlatego warto go stosować w stanach podgorączkowych, przy przeziębieniach i grypie. Maliny są też zasobne w magnez, potas i wapń – składniki korzystnie działające na serce – oraz żelazo i miedź. Pomagają również zapobiegać miażdżycy. Zawierają duże ilości witaminy C oraz kwasy organiczne i błonnik pokarmowy, które doskonale regulują trawienie. Przetarte owoce można podawać dzieciom od 5-6 miesiąca.

JEŻYNY
Charakterystyczne czarne błyszczące owoce mają podobne właściwości lecznicze jak leśne maliny. Ich smak jest nieco cierpki, ale zawartość cukru wzrasta w miarę dojrzewania. Zbiory dzikich jeżyn utrudniają ich kolczaste pędy, ale odmiany ogrodowe – choć pozbawione kolców – nie są tak smaczne i aromatyczne jak te leśne. Owoce jeżyny są dobrym źródłem potasu i żelaza oraz witamin A, E, z grupy B i C. Wspaniale wyglądają i smakują w deserach, ciastach i oraz z goframi z bitą śmietaną. Sok ze świeżych jeżyn można podawać już niemowlętom w 5-6 miesiącu życia.

CZARNE JAGODY
Nazywane też borówkami czarnymi lub czernicami, stanowią świetny surowiec na zimowe przetwory, np. dżemy i konfitury. Doskonale nadają się do mrożenia. Wprawdzie ich ciemny sok może pozostawić trwałe plamy na ubraniach, ale zawarte w nim barwniki mają wielką zaletę: są silnym antyoksydantem, chroniącym układ nerwowy przed szkodliwym działaniem wolnych rodników. Jagody działają też leczniczo w przypadku chorób przewodu pokarmowego. Duża zawartość pektyn wiąże toksyny, dlatego zarówno jagodowy sok, jak i napar z suszonych owoców są polecane w zatruciach pokarmowych i przy biegunce (ten ostatni ma też właściwości przeciwgorączkowe). Z kolei świeże jagody są naturalnym skutecznym lekiem na zaparcia. Poleca się je również chorym na cukrzycę. Dlaczego? Ponieważ zawierają związki nazywane „roślinną insuliną”, które mogą pomagać w regulowaniu stężenia cukru we krwi. Warto, by jak najczęściej jadały je również osoby z wadami wzroku, bo owoce pomagają poprawiać ostrość widzenia (są z nich nawet produkowane preparaty zapobiegające przemęczaniu się wzroku, przeznaczone m.in. dla osób długo pracujących przy komputerze).

POZIOMKI
Te leśne są drobne w porównaniu z ogrodowymi, ale za to górują niezwykłym aromatem i smakiem, szczególnie jeśli rosną na słonecznej polance. Zawartość witaminy C w poziomkach jest bardzo wysoka (dwukrotnie większa niż w malinach i wynosi aż 60 mg/100 g). Owoce zawierają również sporo magnezu, manganu, kobaltu, siarki i żelaza. Dzięki temu działają oczyszczająco na organizm, wspomagają pracę serca, uszczelniają naczynia krwionośne.  Niestety, mają silne właściwości uczulające. Dlatego dzieciom poniżej 3 roku i małym alergikom trzeba je serwować wyjątkowo ostrożnie. Za to z suszonych liści poziomki leśnej można przygotować napar pomocny przy nieżytach żołądka (także u małych dzieci).

Tekst: dr inż. Anna Stolarczyk, dietetyk z Centrum Zdrowia Dziecka

JAGODY I SPÓŁKA
zawierają mnóstwo witamin C i A oraz naturalnych soli mineralnych, a także cennych
związków o aktywności biologicznej, takich jak pektyny, garbniki czy antyoksydanty, które neutralizują skutki działania wolnych rodników.

PROSTO Z KRZACZKA CZY Z BITĄ ŚMIETANĄ?
1 Jagody, poziomki czy maliny najlepiej smakują bez żadnych dodatków, ale można z nich przygotować pyszny koktajl lub deser z bitą śmietaną. Warto zrobić z nich także sok do zimowej herbaty, usmażyć dżem lub konfiturę albo po prostu zamrozić (w takiej postaci owoce zachowają najwięcej naturalnych witamin). Rozmrażając jagody czy maliny, wystarczy je przelać wrzątkiem i zmiksować np. z jogurtem lub maślanką.
2 Jeśli planujemy ucztę „prosto z krzaczka”, trzeba zabrać ze sobą wodę w butelce i małą miseczkę, by opłukać owoce z drobinek kurzu i zanieczyszczeń pozostawionych przez owady lub leśne zwierzęta. Owoce dla małych dzieci najlepiej opłukać pod bieżącą wodą i przelać wrzątkiem.

Nr 08/09